Od utopii do dystopii – jak literatura ostrzega przed przyszłością | Program PPTV
Czy marzenie o świecie doskonałym może stać się fundamentem piekła na ziemi? W najnowszym programie PPTV zatytułowanym „Od utopii do dystopii”, zapraszamy w fascynującą podróż przez historię idei, literatury i filozofii. Wspólnie z J. Elisem Kowalskim – paryskim eseistą i filozofem – analizujemy, dlaczego wizje idealnego jutra tak często zamieniają się w literackie ostrzeżenia przed totalitaryzmem.
Utopia i dystopia – dwie strony tego samego medalu
W powszechnym rozumieniu utopia to świat doskonały, oparty na harmonii i sprawiedliwości. Jednak literatura wielokrotnie udowodniła, że granica między rajem a opresją jest niezwykle cienka. Dystopia to moment, w którym ideał zamienia się w system kontroli, manipulacji i utraty indywidualnej wolności.
W materiale PPTV przyglądamy się, jak te pojęcia ewoluowały na przestrzeni wieków, reagując na przemiany społeczne, polityczne oraz gwałtowny rozwój technologii.
Od Tomasza Morusa do starożytnych lęków
Podstawą naszej analizy jest dzieło Tomasza Morusa, uznawane za pierwszą klasyczną utopię. Ale czy wiedzieliście, że pierwowzory dystopijnych lęków można odnaleźć już w wizjach starożytnych? Program odkrywa przed widzami:
Fundamenty myśli utopijnej i jej historyczny kontekst.
Starożytne teksty, które dziś odczytujemy jako prorocze wizje upadku wolności.
Zagadkę obiektu nad Syberią z 1908 roku (katastrofa tunguska) i jego wpływ na polską kulturę oraz literaturę.
Wielka trójka dystopii: Orwell, Huxley i Zamiatin
Nie można mówić o literaturze ostrzegawczej bez wspomnienia o fundamentach XX wieku. W programie szczegółowo omawiamy twórczość trzech gigantów:
Jewgienij Zamiatin i jego powieść „My” – prekursor gatunku.
George Orwell („1984”) – studium inwigilacji i nowomowy.
Aldous Huxley („Nowy wspaniały świat”) – wizja zniewolenia przez konsumpcjonizm i technologię.
To właśnie te dzieła stały się najważniejszymi głosami w dyskusji o totalitaryzmie w literaturze.
Bunt jednostki: Lot nad kukułczym gniazdem
Symbolicznym punktem naszego programu jest analiza powieści Kena Keseya i kultowego filmu Milosa Formana – „Lot nad kukułczym gniazdem”. To poruszające studium walki jednostki z bezdusznym systemem, które idealnie domyka klamrę rozważań nad losem człowieka w świecie narzuconych struktur.
Dlaczego warto obejrzeć ten materiał na PPTV?
Program „Od utopii do dystopii” to nie tylko uczta intelektualna, ale także:
Wsparcie dla uczniów i studentów: Idealny materiał do nauki, przygotowania do egzaminu lub prezentacji maturalnej z języka polskiego i wiedzy o kulturze.
Refleksja nad współczesnością: Analiza zagrożeń, które mimo upływu lat pozostają boleśnie aktualne.
Prowadzenie eksperckie: J. Elis Kowalski, założyciel „Korespondenta Paryskiego”, dzieli się wiedzą zdobytą w sercu europejskiej kultury.
Informacje o programie:
📺 Kanał: PPTV – Telewizja Polska Na Świecie
⏱️ Czas trwania: ok. 40–45 minut
Tematyka: Literatura, filozofia, historia idei, analiza kulturowa.
Oglądaj PPTV i dołącz do dyskusji o przyszłości, która zaczyna się już dzisiaj.
